Μια ενδιαφέρουσα συνέντευξη της Μαρίας Αργυρακοπούλου στον δημοσιογράφο, λογοτέχνη και εκδότη του λογοτεχνικού περιοδικού "ΚΕΦΑΛΟΣ" κ. Πλούταρχο Πάστρα

 1. Αν έπρεπε να δώσετε έναν ορισμό για τη λογοτεχνία, ποιος θα ήταν αυτός;

* Και οι ειδικοί ακόμη ερίζουν ως προς αυτό το ζήτημα. Σε γενικές γραμμές θα μπορούσε να πει κανείς ότι η λογοτεχνία περιλαμβάνει τα γραπτά και προφορικά μνημεία του έντεχνου λόγου ενός λαού. Τώρα, τι είναι έντεχνος λόγος; Ο μυθοπλαστικός λόγος που αποκλίνει από τον καθημερινό και προκαλεί αισθητική απόλαυση; Κι εδώ πάλι χωράνε περαιτέρω ορισμοί και επεξηγήσεις που καθορίζονται από την εκάστοτε εποχή και την ακαδημαϊκή κοινότητα. Με συντομία πάντως, για μένα, λογοτεχνία είναι ο έντεχνος λόγος, με την έννοια του επεξεργασμένου και όχι φυσικού, που εμπλέκεται στο χώρο της μυθοπλασίας, αφήνει υπονοούμενα και ερωτηματικά, άρα δίνει τροφή για σκέψη και συναισθηματική εμπλοκή και καταλήγει ίσως στην αριστοτελική κάθαρση.

2. Τι μπορεί να προσφέρει η λογοτεχνία στο σύγχρονο άνθρωπο;

* Αυτό που ανέφερα προηγουμένως. Η λογοτεχνία είναι πηγή τροφής. Είναι σαν να έχουμε ένα χωράφι και αν δεν το καλλιεργήσουμε πως θα πάρουμε σπόρους για να φυτέψουμε και στο μέλλον;  Έτσι και η λογοτεχνία είναι η πνευματική καλλιέργεια κάθε ανθρώπου. Δίνοντάς του λοιπόν εκείνα τα ερεθίσματα που θα τον κάνουν να αισθανθεί, να σκεφτεί, να αναρωτηθεί. Τον αφυπνίζει και τον πυροδοτεί έτσι ώστε να μπορεί να σκέφτεται πιο ανοιχτά, πιο ευρύχωρα, πιο καταδεκτικά. 

3. Η ποίηση στις ημέρες μας δεν έχει τη θέση που κατείχε παλαιότερα. Για ποιο λόγο πιστεύετε πως συμβαίνει αυτό και πως θεωρείτε ότι θα είναι το μέλλον της;

* Αυτοί που θεωρώ πως δεν διαβάζουν σήμερα ποίηση είναι οι νέοι κυρίως άνθρωποι και πιο πολύ οι έφηβοι, καθώς μεγαλώνουν εγκλωβισμένοι στις ευκολίες των νέων τεχνολογιών. Είναι και το σχολείο μας που παράγει μονοδιάστατους ανθρώπους που αγωνίζονται να αποκτήσουν πτυχία και δεν μαθαίνουν να αγαπούν την ευρύτερη καλλιέργεια που προκαλεί ο λόγος. Ωστόσο, η απαισιοδοξία δεν μου ταιριάζει. Έχω εμπιστοσύνη στις αξίες που προβάλει η λογοτεχνία και στην ανάγκη όλων μας γι αυτές. Και γενικότερα έχω εμπιστοσύνη στον άνθρωπο.

4. Και τώρα μία δύσκολη ερώτηση. Τι σημαίνει για σας ποίηση;

* Η ποίηση θεωρώ πως είναι το πιο αινιγματικό κομμάτι της λογοτεχνίας. Το πιο μελωδικό, το πιο ιδιαίτερο και σαφώς το πιο περιεκτικό. Προσφέρει πιστεύω τα μεγαλύτερα περιθώρια μέθεξης και συμμετοχής του αναγνώστη στο έργο του συγγραφέα.

5. Πότε ξεκινήσατε ν’ ασχολείστε με την τέχνη του λόγου και ποιος ήταν ο λόγος που σας παρότρυνε;

* Από τα εφηβικά μου χρόνια ξεκίνησα να γράφω πεζό και έμμετρο λόγο. Είχα ένα τετράδιο που πάντα κρατούσα σημειώσεις. Αποτύπωνα τους προβληματισμούς μου σε θέματα που  κυρίως αφορούσαν τη ζωή. Περισσότερα ενεργά με την ποίηση ασχολήθηκα τα τελευταία χρόνια και αιτία ήταν το Καλαβρυτινό ολοκαύτωμα. Προβληματισμένη από τη θηριωδία των Γερμανών εκτελεστών που έντονα βίωνα κάθε χρόνο στην τραγική επέτειο του ολοκαυτώματος,  θυμάμαι προσπάθησα να αποτυπώσω τα συναισθήματα των ανθρώπων που ανέβαιναν προς το λόφο της εκτέλεσης. Αυτή μου η ανάγκη έκφρασης βγήκε σε ποιητικό λόγο.

6. Γιατί γράφετε;

* Πάντα υπάρχουν αιτίες θαρρώ για να γράψει κάποιος. Μέσα από το γραπτό λόγο, είτε πεζός, είτε ποιητικός είναι, εκφράζονται τα συναισθήματα, οι αγωνίες, οι λύπες, οι χαρές και όλα αυτά τα λιθαράκια που στελεχώνουν το συναισθηματικό κόσμο ενός ατόμου. Γράφω γιατί η συνείδησή μου είναι πάντα σε εγρήγορση και αντιλαμβάνομαι σε όλο το εύρος τους ιδέες και σκέψεις, συναισθήματα και βιώματα. Άλλοτε για να αποφορτιστώ και άλλοτε για να συνεισφέρω με τον δικό μου τρόπο, όπως εγώ τον αντιλαμβάνομαι, στην αφύπνιση συνειδήσεων. 

7. Ποια είναι η πηγή της έμπνευσής σας; 

* Θα έλεγα λοιπόν πως δεν υπάρχει συγκεκριμένη πηγή. Συνήθως είναι η ίδια η ζωή. Οι φουρτούνες που επιφέρει η ζωή στον άνθρωπο, που ως καραβοκύρης ενός δύσβατου μονοπατιού με προτρέπουν να προσπαθώ να τιθασεύω τα κύματα, αποτυπώνοντας, μέσα από τον ποιητικό λόγο,  τον ανάλαφρο ή άγριο παφλασμό τους. 

8. Με ποιο λογοτεχνικό είδος ασχολείστε περισσότερο;

* Ασχολούμαι κυρίως με τον ποιητικό λόγο σε όλες τις εκφράσεις του. Ελεύθερο, έμμετρο, πεζό. Θα έλεγα πως ο ελεύθερος ποιητικός λόγος με βάση το βίωμα είναι αυτός που μου αρέσει και με εκφράζει περισσότερο.

9. Μιλήστε μας για το λογοτεχνικό σας έργο.

* Εκφράζομαι με ελεύθερο, πεζό και έμμετρο λόγο από τα δύσκολα αλλά και τόσο συναρπαστικά και τρυφερά χρόνια της εφηβεία μου. Γεννήθηκα και μεγάλωσα στο Βεσίνι Αχαϊας, ένα μικρό και όμορφο ορεινό χωριό κοντά στα Καλάβρυτα όπου η φύση με τα άνθη της και τα φυτά της ήταν ουσιαστικά το σπίτι μου. Εμπνεόμουν λοιπόν και εκφραζόμουν κυρίως από τη φύση. Αργότερα η έκφρασή μου μέσω του λόγου έγινε περισσότερο ανθρωποκεντρική, θα σας έλεγα, με βάση τα βιώματά μου, τις αγωνίες, τις ανησυχίες μου αλλά και τους προβληματισμούς μου για τις αδικίες αλλά και τις ανισότητες που διέπουν την κοινωνία μας. Ποιήματά μου και άλλα λογοτεχνικά μου πονήματα έχουν δημοσιευτεί σε αρκετά περιοδικά και εφημερίδες, έντυπα και ηλεκτρονικά. Εδώ και πολλά χρόνια ένιωθα την ανάγκη αυτές οι, με ποιητικό λόγο, προβληματισμοί, ανησυχίες, προσδοκίες, επιθυμίες μου, να εξέλθουν συσωρευτικά, μέσα από ένα έντυπο βιβλίο, στο φως και στο αέρα της αξιολόγησης του αναγνωστικού κοινού. Την φετινή χρονιά (2019) και μετά από παροτρύνσεις αγαπημένων προσώπων μου, εκπλήρωσα αυτή την ανάγκη μου εκδίδοντας την πρώτη μου ποιητική συλλογή τα «Αποτυπώματα στο πουθενά» από τις «Χρόνος Εκδόσεις» ενώ παράλληλα είναι σχεδόν έτοιμη και η δεύτερη ποιητική συλλογή μου που ευελπιστώ, αν όλα πάνε καλά, να εκδοθεί μέσα στη χρονιά που μας έρχεται. 

10. Πείτε μας λίγα λόγια για το τελευταίο σας βιβλίο που έχει τίτλο: Αποτυπώματα στο πουθενά» (Χρόνος Εκδόσεις / 2019). 

* Το βιβλίο μου έχει τίτλο «Αποτυπώματα στο πουθενά». Εκδόθηκε τον Απρίλιο του 2019 από τις Χρόνος Εκδόσεις. Είναι ποιητική συλλογή με τα πρώτα μου σκιρτήματα σε απόδοση ελεύθερου στίχου. Θα έλεγα πως είναι ένα ενδιαφέρον αποτύπωμα βιωματικό που ανιχνεύει στο χρόνο και στο χώρο δράσεις και αποδράσεις. Ευελπιστώ να είναι καλοτάξιδο, να διαβαστεί και να αξιολογηθεί με τον ένα ή άλλο τρόπο από τους αναγνώστες.

11. Ποια είναι η αγαπημένη σας ώρα μέσα στην ημέρα που κάθεστε και γράφετε;

* Η έμπνευση, νομίζω, πως δεν έχει συγκεκριμένη ώρα. Έρχεται απροειδοποίητα και σε βρίσκει ανά πάσα ώρα και στιγμή. Έτσι κρατώ πάντα σημειώσεις και τις τακτοποιώ συνήθως τις πρώτες πρωινές ώρες. Ανέκαθεν μου άρεσε το πρωινό διάβασμα από τα μαθητικά μου χρόνια. Θεωρώ εκείνες τις ώρες περισσότερο γόνιμες γιατί ο εγκέφαλος είναι πιο ξεκούραστος και πιο διαυγής.

12.  Πως είναι η ζωή ενός λογοτέχνη στα χρόνια της κρίσης;

* Η ζωή ενός λογοτέχνη δεν διαφέρει από τη ζωή των άλλων ανθρώπων. Βιώνει κι αυτός την κατάλυση και την παρακμή της κοινωνίας μας σε όλους τους τομείς της. Αυτό κάνει πιο οξυμένη την ανάγκη έκφρασης και την ευθύνη που απορρέει στο λόγο του. Οφείλει να στέκεται με ακλόνητο ύφος, αρωγός ψυχικής δύναμης μέσα από το έργο του και από τις δράσεις του, να συμπαραστέκεται στο συνάνθρωπο και να αφυπνίζει συνειδήσεις.

13. Πως θα χαρακτηρίζατε τη λογοτεχνική παραγωγή σήμερα;

* Η λογοτεχνική παραγωγή σήμερα είναι πλούσια, πολυπολιτισμική και ελπιδοφόρα θα έλεγα. Πολλά μυθιστορήματα, διηγήματα, πεζά και πολλές ποιητικές συλλογές έρχονται στο φως τις μέρες μας. Έρχεται σε αντίθεση με το αναγνωστικό κοινό που όλο φθίνει. Υπάρχουν και σήμερα όπως παλιά αξιόλογοι λογοτέχνες και αξιόλογα έργα. Θα πρέπει κάποιος να ψάξει τι είναι αυτό που τον κεντρίζει περισσότερο, να ανακαλύψει ποιο έργο του προσφέρει και τον κάνει να ξανοιχτεί στα βαθιά του λογοτεχνικού ωκεανού ανασαίνοντας ζωηρά από το κύμα, την άλμη, την αύρα που κάθε φορά αυτός αναδίδει. 

14. Ποιο θεωρείτε πως είναι το μυστικό της επιτυχίας ενός Best Seller;

* Το μυστικό της επιτυχίας ενός βιβλίου για να γίνει best seller είναι να στοχεύει στο θυμητικό του αναγνώστη. Να τον αγγίζει βαθιά και να τον ωθεί να εμπλακεί στην υπόθεση του έργου.

15. Αν έπρεπε να επιλέξετε ανάμεσα στο έντυπο ή στο ηλεκτρονικό βιβλίο, εσείς ποιο θα επιλέγατε; 

* Θα επέλεγα σαφώς το έντυπο βιβλίο. Άλλη χάρη έχει να κρατάς ένα βιβλίο στα χέρια σου, να το ξεφυλλίζεις, να ανιχνεύεις την κάθε του λέξη, την κάθε του πρόταση. Το αγγίζεις, το αισθάνεσαι.  Σε συντροφεύει όπου κι αν βρίσκεσαι. Βέβαια στη σημερινή εποχή που η τεχνολογία καλπάζει, το ηλεκτρονικό βιβλίο φέρει πλεονεκτήματα κυρίως οικονομικά και το ότι μπορεί να απευθυνθεί σε ένα ευρύ κοινό.

16.  Ποια συμβουλή θα δίνατε σ’ ένα νέο λογοτέχνη;

* Θα τον συμβούλευα απλά να διαβάζει πολύ, πάρα πολύ, για να αποκτήσει αναγνωστική εμπειρία της προηγούμενης παράδοσης.

17. Τώρα ας περάσουμε στην πλευρά του αναγνώστη. Ποιο είναι το τελευταίο βιβλίο που διαβάσατε;

* Τελευταία διάβασα είναι το «Λόγια του πρωινού και του σούρουπου» του Αιγύπτιου λογοτέχνη Ναγκίμπ Μαχφούζ σε μετάφραση από τα Αραβικά των Ελένη Ε. Καπετανάκη και Αγγελική Σιγούρου, των εκδόσεων Καστανιώτη. Είναι ένα σχεδόν πρόσφατο μυθιστόρημα (εκδόθηκε στη Αίγυπτο το 1987). Πρόκειται για ένα έπος τριών οικογενειών που έζησαν στο Κάιρο από το 1798 έως το 1973. Ο συγγραφέας μέσα από ιστορίες ανθρώπων που συλλέγει αφηγείται την ιστορία της πατρίδας του. Ξεδιπλώνει ιστορίες ανθρώπων από όλες τις κοινωνικές τάξεις, τη θέση της γυναίκας που βελτιώνεται με τα χρόνια, τη μετανάστευση σε χώρες της Δύσης, τις παραδόσεις της κοινωνίας που διαβρώνονται, τους οικογενειακούς δεσμούς που κι αυτοί αδυνατίζουν. Ανεπιφύλακτα θα το σύστηνα σε κάθε αναγνώστη.

18. Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σας συγγραφείς;

* Έχουμε τόσο πλούσια «βιβλιοθήκη» στην πατρίδα μας που ειλικρινά δυσκολεύομαι να απαντήσω, μην τυχόν και αδικήσω κάποιους/ες. Θα αναφέρω ενδεικτικά κάποιους που στάθηκαν αρωγοί στην πορεία της ζωής μου. Οδυσσέας Ελύτης, Γιάννης Ρίτσος, Κωνσταντίνος Καβάφης, Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Μενέλαος Λουντέμης, Τάσος Λειβαδίτης, Κώστας Καρυωτάκης, Μ. Καραγάτσης, Νίκος Εγγονόπουλος, Νίκος Καρούζος, Τάκης Τσαντήλας.
Από ξένους συγγραφείς – ποιητές ενδεικτικά θα αναφέρω τους Πάμπλο Νερούντα, Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι , Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, Πάουλο Κοέλο, Ναγκιμπ Μαχφουζ, Λεο Μπουσκαλια.

19. Ποια είναι τ’ αγαπημένα σας βιβλία;

* Αγαπημένα μου βιβλία είναι πολλά και καθημερινά γεννούνται. Είναι αυτά που με μαγεύουν και τα κουβαλάω μέσα μου για καιρό. Ενδεικτικά θα αναφέρω κάποια που αυτή τη στιγμή ανοίγουν το παράθυρο της μνήμης μου: «Η μεγάλη Χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση, Τα ποιήματα του Κώστα Καρυωτάκη και του Τάσου Λειβαδίτη, «Έγκλημα και τιμωρία» του Ντοστογιέφσκι, «Ο έρωτας στα χρόνια της χολέρας» του Μάρκες, «Ο Αλχημιστής» του Πάουλο Κοέλο, Μέρες και «Νύχτες της Αραβίας» του Ναγκίμπ Μαχφούζ.

20. Τελευταία ερώτηση. Ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια στο χώρο της λογοτεχνίας;

* Καταρχήν θα ήθελα να πάει καλά η πρώτη ποιητική συλλογή μου «Αποτυπώματα στο πουθενά» και να αξιολογηθεί κριτικά από το αναγνωστικό κοινό. Στα άμεσα σχέδια μου στο χώρο της λογοτεχνίας είναι η ολοκλήρωση και η έκδοση μιας νέας ποιητικής συλλογής. Να προσθέσω επίσης τη συμμετοχή μου σε διάφορα ανθολόγια ποίησης που πρόκειται να κυκλοφορήσουν σύντομα. Για παραπέρα θα δούμε. Υγεία και διάθεση να υπάρχει και όλο και κάτι θα σκαρώνουμε. 

_ Η παραπάνω συνέντευξη στον Δημοσιογράφο, Λογοτέχνη και Εκδότη του Περιοδικού «ΚΕΦΑΛΟΣ» κ. Πλούταρχο Πάστρα δημοσιεύτηκε στον ιστοχώρο του Περιοδικού στις 09.03.2020

https://kefalosperiodiko.blogspot.com/2020/03/maria-argyrakopoulou.html

Μια ενδιαφέρουσα συνέντευξη με τον κ. Πλούταρχο Πάστρα για το Λογοτεχνικό Περιοδικό «ΚΕΦΑΛΟΣ»

1. Αν έπρεπε να δώσετε έναν ορισμό για τη λογοτεχνία, ποιος θα ήταν αυτός;

* Λογοτεχνία είναι, θα έλεγα, η τέχνη του λόγου που αποτυπώνεται με πεζό ή έμμετρο τρόπο και καθαίρει τα πάθη. Μπορεί να είναι βιωματική ή μυθοπλαστική ή ακόμα και συνδυαστική και των δυο αναφερθέντων . Έτσι κι αλλιώς όμως οφείλει να συγκινεί, να καλλιεργεί, να προβληματίζει, να ευφραίνει. Να αναδίδει ηδονές και οδύνες με μεστό και διάφανο τρόπο αποφεύγοντας ωστόσο, ει δυνατόν, τους βερμπαλισμούς και τους μελοδραματισμούς. Μια διεργασία, θα έλεγα, επίμονη, επίπονη και συνάμα γοητευτική.

2. Τι μπορεί να προσφέρει η λογοτεχνία στο σύγχρονο άνθρωπο;

* Η λογοτεχνία, η τέχνη του λόγου γενικότερα δεν θεωρώ πως πρέπει απλά να είναι ωραίες και γλαφυρές εκθέσεις ιδεών. Ή τουλάχιστον, να μην είναι μόνο αυτό. Η λογοτεχνία οφείλει να καλλιεργεί, να διεγείρει, να αφυπνίζει, να εξεγείρει. Σαφώς και δεν δύναται να αλλάξει ο λόγος τον κόσμο. Όσο καλός, οξύς, κριτικός, ποιητικός, ερωτικός, ανατρεπτικός κι αν εκφέρεται. Μπορεί όμως να διεγείρει συνειδήσεις, να εξεγείρει αισθήσεις, να πυροδοτήσει σιωπές. Να κινήσει και να αφυπνίσει αδρανοποιημένα αντανακλαστικά. Λέω σε κάποιο γραπτό μου: «Υπάρχει λόγος να ανιχνεύεις λέξεις στο σκοτάδι. Ένας αντάρτης στίχος να βρεθεί ίσως φωτίσει με τη λάμψη του το σύμπαν.»

3. Η ποίηση στις ημέρες μας δεν έχει τη θέση που κατείχε παλαιότερα. Για ποιο λόγο πιστεύετε πως συμβαίνει αυτό και πως θεωρείτε ότι θα είναι το μέλλον της;

* Παλαιότερα είχαμε την τύχη να έχουμε εξαιρετικούς και παγκοσμίας εμβέλειας ποιητές. Δεν είναι καθόλου τυχαία τα δύο νόμπελ λογοτεχνίας που άξια απονεμήθηκαν στον Γιώργο Σεφέρη και στον Οδυσσέα Ελύτη. Κοντά σε αυτούς μεσουράνησαν και άλλοι μεγάλοι και σπουδαίοι ποιητές μας.
Σήμερα έχουμε παρά πολλούς/ες που γράφουν ποίηση, έχουμε και σήμερα εξαιρετικούς ποιητές και ποιήτριες, απλά η κρίση που πιστεύω πως δεν ήταν μόνο οικονομική αλλά πρωτίστως πολιτιστική άφησε τα δυσοίωνα ίχνη της και στον ιδιαίτερο αυτό χώρο. Υπάρχει υπερβολική παραγωγή βιβλίων ποίησης και χρειάζεται προσπάθεια για να μπορέσεις να ανιχνεύσεις τα ιδιαίτερα, τα καλύτερα, τα ξεχωριστά. Θέλω να πιστεύω πως στο μέλλον η σχέση της ποίησης με το αναγνωστικό κοινό θα έχει πιο βαθιά και ποιοτικά χαρακτηριστικά. Πως η πολιτεία θα συνδράμει σ’ αυτό και πως η αναβάθμιση της παιδεία θα σταθεί αρωγός ώστε να ενδυναμώσει αυτή η σχέση.    

4. Και τώρα μία δύσκολη ερώτηση. Τι σημαίνει για σας ποίηση;

* Ποίηση, για μένα, είναι η συμπυκνωμένη μορφή λόγου που καταγράφει τα σκιρτήματα ή τα σπαράγματα της ψυχής και του νου μας. Ο επίπονος άχραντος λόγος που αλώνει αναίσχυντα τείχη, που στήνει σκάλες σ’ απρόσιτα σύννεφα, που ανιχνεύει δυσεύρετα άνθη σε βυθούς μυστικούς των αιώνων και θωπεύει αβρά τις αισθήσεις ανθρώπων, ανέμων και άστρων. Η συνεύρεση της φωτιάς με τη στιλπνή υγρασία και με το φεγγάρι να φέγγει.

5. Πότε ξεκινήσατε ν’ ασχολείστε με την τέχνη του λόγου και ποιος ήταν ο λόγος που σας παρότρυνε;

* Ξεκίνησα να γράφω ποίηση, πρωτόλεια γραπτά μάλλον με ποιητική ακολουθία, από τις τρυφερές ηλικίες του δημοτικού ακόμα, φτιάχνοντας στιχάκια με αφορμή κυρίως θέματα που συζητούσαμε στο σπίτι – καμαρούλα μια σταλιά – με τους γονείς μου, στο σχολείο με τους συμμαθητές και τους δασκάλους μου, στην αλάνα με τους φίλους. Τον βαθύ λόγο που με ώθησε και με παρότρυνε να γράψω, θα έλεγα πως ακόμα τον αναζητώ. Οι πολλές και ποικιλόμορφες ανησυχίες μου θαρρώ ίσως που αναζητούσαν να βρουν δημιουργική διέξοδο.

6. Γιατί γράφετε;

* Ερέθισμα για να γράψει κάποιος/α θεωρώ τα φορτία του. Οι σεισμικές εκείνες δονήσεις που συντελούνται με τον ένα ή άλλο τρόπο εντός μας και ζητούν αποφόρτιση, ζητούν διέξοδο, ζητούν να αποτυπωθούν ως λόγος στο αέναο στροβίλισμα του χρόνου, ως πείρα και πυρά, ως βίωμα κι επιθυμία, ως νοσταλγία και προσμονή. Γράφω λοιπόν για να σβήσω περισσότερο πράγματα που με έχουν φορτίσει αρνητικά και να αναδείξω όλα εκείνα που άφησαν φωτεινά κυρίως και ανεξίτηλα ίχνη εντός μου.

7. Ποια είναι η πηγή της έμπνευσής σας;

* Ο λόγος μου είναι βιωματικός θα έλεγα και σαφώς ανθρωποκεντρικός. Ο έρωτας ως συναίσθημα, ως αίσθηση, ως ανάγκη, ως βίωμα, ως μυστήριο, ως σύμβολο είναι η κύρια πηγή έμπνευσής μου. Κι ακόμα τα πάθη. Τα πάθη των ερωτευμένων, των ναυαγών, των προσφύγων, των μεταναστών, των κατατρεγμένων, των αποκλεισμένων. 

8. Με ποιο λογοτεχνικό είδος ασχολείστε περισσότερο;

* Ασχολούμαι και ασκούμαι περισσότερο με την ποιητικό λόγο και ειδικότερα με τον ερωτικό ποιητικό λόγο. Κι αυτό γιατί πέρα από τον έρωτα ως συναίσθημα, ως αίσθηση, ως βίωμα που θεωρώ πως είναι η άχραντη των αχράντων επικοινωνία, θεωρώ επιπλέον πως όλα μα όλα όσα ανασαίνουμε, αισθανόμαστε, ζούμε έχουν (και) την ερωτική τους διάσταση. Κι αυτό καθιστά τον έρωτα την πλέον ανατρεπτική και αχειρωγώγητη αίσθηση.

9. Μιλήστε μας για το λογοτεχνικό σας έργο.

* Όπως αναφέρθηκα και πιο πάνω, ξεκίνησα να γράφω ποίηση, η γραπτά μάλλον με ποιητική ακολουθία, από τις τρυφερές ηλικίες της προεφηβίας. Το 1982 αποφασίσαμε με έναν καλό φίλο που έγραφε κι αυτός, τον Κώστα Κολλημένο, να εκθέσουμε δημόσια τα γραπτά μας. Κάπως έτσι εκδόθηκαν τα «Είδωλα που κραυγάζουν». Στη συνέχεια έγραφα σποραδικά θα έλεγα και ποιήματά μου δημοσίευαν διάφορα έντυπα (περιοδικά και εφημερίδες). Μετά από αρκετά χρονιά αποχής από εκδόσεις και τα συναφή επανήλθα το 2006 με τα «Ενδελεχή κι απόκρυφα ατοπήματα». Έκτοτε συνεχίζεται αδιαλείπτως η δημιουργική και καρποφόρα πορεία μου. Το 2007 εκδίδεται από τις εκδόσεις «Οιωνός» η ποιητική συλλογή «Ανιχνεύοντας ουρανό». Το 2008 εκδίδονται από τις εκδόσεις «Αρμός» από κοινού με τη Μαρία Ροδοπούλου τα «Προ-αιρετικά και ατημέλητα», μια ερωτική ακολουθία προσώπων ή ένας ερωτικός λόγος και αντίλογος καλύτερα. Το 2008 επίσης εκδίδεται από τις εκδόσεις «Οιωνός» η ποιητική συλλογή «Ιχνηλατώντας τη σιωπή. Το 2010 εκδίδονται και πάλι από τις εκδόσεις «Οιωνός» οι «Υδρίες ανάσες». Ακολουθούν το 20011 οι «Αλκυονίδες μνήμες» εκδόσεις «Οιωνός» και η συλλογή «Της ροής και της τέφρας» από τον «Άνεμος εκδοτική». Το 2013 εκδίδεται ξανά από τις εκδόσεις «Οιωνός» το «Όλον και το τίποτα της νοσταλγίας». Έπεται το 2015 από τις εκδόσεις «Συμπαντικές διαδρομές» τα «Σεπτά κι ανερυθρίαστα». Για να καταλήξουμε στο 2019 με τα «ΥΣΤΕΡόΓΡΑΦΑ με παραλήπτη» από τις «Χρόνος Εκδόσεις». Ποιήματα μου έχουν συμπεριληφθεί σε διάφορες ανθολογίες, σε πλείστα έντυπά αλλά και ηλεκτρονικά μέσα. Διατελώ μέλος του «Ομίλου Φθιωτών Λογοτεχνών και Συγγραφέων».  

10. Πείτε μας λίγα λόγια για το τελευταίο σας βιβλίο που έχει τίτλο: «ΥΣΤΕΡόΓΡΑΦΑ με παραλήπτη». Χρόνος Εκδόσεις / 2019

* Το τελευταίο μου βιβλίο, είναι η ένατη (9η) προσωπική ποιητική συλλογή και εκδόθηκε τον Απρίλιο του 2019 από τις «Χρόνος Εκδόσεις. Ο τίτλος του είναι «ΥΣΤΕΡόΓΡΑΦΑ με παραλήπτη» και έχει την ιδιομορφία όλα τα ποιήματα, 47 τον αριθμό, να έχουν και το υστερόγραφό τους. Το υστερόγραφο πολλές φορές απαντάει θα έλεγα στο κυρίως ποίημα, ενώ κάλλιστα, κατά  τη γνώμη μου, τα υστερόγραφα θα μπορούσαν να σταθούν και ως αυτόνομα ποιήματα. Είναι θα έλεγα μια ενδιαφέρουσα ποιητική συλλογή, και αποζητάει την κρίση και την κριτική αξιολόγηση των παραληπτών και αποδεκτών της.  

11. Ποια είναι η αγαπημένη σας ώρα μέσα στην ημέρα που κάθεστε και γράφετε;

* Η αγαπημένη μου ώρας, ώρες μάλλον τόσο για διάβασμα όσο και για γράψιμο είναι αργά το βράδυ τότε που η ηρεμία που επικρατεί βοηθά το μυαλό να συγκεντρωθεί, τότε που μπορούν να σ’ επισκεφτούνε πιο άνετα η μνήμη, η μούσα, η νοσταλγία, η έμπνευση έτσι που να μπορείτε μαζί να περιπλανηθείτε,  να απογυμνωθείτε, να αποδράσετε, να ποιήσετε.

12. Πως είναι η ζωή ενός λογοτέχνη στα χρόνια της κρίσης;

* Η ζωή ενός λογοτέχνη στα χρόνια της κρίσης ήταν θαρρώ όμοια ή παρόμοια όπως όλων των συμπολιτών μας. Το τσουνάμι της κρίσης χτύπησε τους πάντες και ιδιαίτερα τους μη έχοντες και τους αποκλεισμένους. Ο λογοτέχνης στα χρόνια  της κρίσης, βγήκε στους δρόμους, φώναξε, διαμαρτυρήθηκε, κατάγγειλε πολιτικές και πολιτικούς και χρόνιες παθογένειες ενός συστήματος που φαίνονταν από χρόνια πως κάποια στιγμή θα έρθει το παλιρροιακό κύμα και θα το ξεγυμνώσει. Ο λογοτέχνης βίωσε και αυτός με οδυνηρό θα έλεγα τρόπο την κατεδάφιση της κοινωνίας μας προσπαθώντας όσο μπορούσε να σταθεί αρωγός στον δοκιμαζόμενο λαό μας.

13. Πως θα χαρακτηρίζατε τη λογοτεχνική παραγωγή σήμερα;

* Θεωρώ μεγάλη, αρκετά μεγάλη τη λογοτεχνική παραγωγή σήμερα. Πολλές ποιητικές συλλογές, πολλά μυθιστορήματα, διηγήματα, πεζά. Έχουμε εξαιρετικούς (και) σήμερα λογοτέχνες, θα αποφύγω εδώ, επιτρέψτε μου, να αναφέρω ονόματα. Σαφώς και από τη μεγάλη αυτή παραγωγή θα πρέπει να ψάξεις, να ανιχνεύσεις, να βρεις τα ξεχωριστά ή τουλάχιστον αυτά που έχουν κάτι να σου πουν. Ενώ αυτό, η μεγάλη λογοτεχνική παραγωγή  δηλαδή, θα έπρεπε να καταδεικνύει και μια βαθιά αγάπη του κόσμου προς το διάβασμα, θαρρώ πως αυτό δεν υφίσταται. Θεωρώ μικρό το ποσοστό των συμπατριωτών μας που αγαπάει πραγματικά το διάβασμα, τη μελέτη, τη σπουδή. Θεωρώ μικρό το ποσοστό που ψάχνει και εντρυφεί πάνω στη λογοτεχνία, πάνω στο βιβλίο γενικότερα. 

14. Ποιο θεωρείτε πως είναι το μυστικό της επιτυχίας ενός Best Seller;

* Ειλικρινά δεν γνωρίζω να απαντήσω σε αυτή την ερώτηση. Υπάρχουν Best Seller που είναι πραγματικά διαμάντια, υπάρχουν και Best Seller που τα θεωρώ ποιοτικά φθηνά, πάμφθηνα. Ο λογοτέχνης, κατά τη γνώμη μου, οφείλει να καταγράφει τις δονήσεις της ψυχής και του νου του αποφεύγοντας να μπει στη διαδικασία να σκεφτεί «επαγγελματικά» έτσι ώστε να έχει επιτυχία κλπ. Αν κάποιο βιβλίο μας καταφέρει και γίνει Best Seller, καλώς να γίνει. Φτάνει να μη χάσουμε την ουσία του «γράφω» και του «ποιώ» ούτως ώστε να γίνει αυτό.

15. Αν έπρεπε να επιλέξετε ανάμεσα στο έντυπο ή στο ηλεκτρονικό βιβλίο, εσείς ποιο θα επιλέγατε;

* Θα επέλεγα το έντυπο βιβλίο γιατί θεωρώ μοναδική τη διαδικασία της έκδοσης, τη μυρωδιά του χαρτιού, την μεταφορά του όπου κι αν βρίσκεσαι, την ιδιαίτερα φιλική του παρέα. Από την άλλη μεριά σαφώς και δεν υποτιμώ το ηλεκτρονικό βιβλίο, έχει μάλιστα σημαντικά πλεονεκτήματα σε ό,τι αφορά κυρίως το οικονομικό σκέλος και μπορεί, υπό κάποιες προϋποθέσεις, να απευθυνθεί σε περισσότερο ευρύ αναγνωστικό κοινό. 

16. Ποια συμβουλή θα δίνατε σ’ ένα νέο λογοτέχνη;

* Σε έναν νέο λογοτέχνη θα έλεγα να προσπαθεί να αφήνει το δικό του ιδιαίτερο δημιουργικό αποτύπωμα αποφεύγοντας τα συνήθη, τα πεπατημένα τα ρηχά και τα εύπεπτα.  Όλα τα πράγματα στη ζωή και ιδίως η τέχνη του λόγου, θέλουν τρόπο. Ο τρόπος είναι αυτός που καθορίζει την εξέλιξη τους. Τα μικρά και μεγάλα εκείνα βήματα που μας απεγκλωβίζουν από την ομηρία της αγνωσίας. Που αλλάζουν τη θέση, τη φορά, την ματιά που βλέπουμε τον κόσμο. Που τον μαθαίνουμε ξεμαθαίνοντάς τον. Κάθε καιρός ορίζει μ’ ένα δικό του τρόπο την λογοτεχνία και την ποίηση. Όμως καμιά λογοτεχνία και καμιά ποίηση, δεν στάθηκε στα πόδια της, που δεν είχε στο κέντρο της το ανθρώπινο βίωμα. Ο Ρίλκε, γράφει πως: "Για να μπορέσει να γράψει κανείς αξιόλογα, πρέπει να έχει δει πολλές πολιτείες, ανθρώπους, πράγματα, πρέπει να γνωρίζει τα ζώα, πρέπει να γνωρίζει πως πετούν τα πουλιά και να ξέρει την κίνηση που κάνουν τα μικρά λουλούδια, όταν ανοίγουν το πρωί".

17. Τώρα ας περάσουμε στην πλευρά του αναγνώστη. Ποιο είναι το τελευταίο βιβλίο που διαβάσατε;

* Το τελευταίο βιβλίο που διάβασα είναι το «Απαγορευμένοι κήποι» της εξαιρετικής Τουρκοκύπριας ποιήτριας Νεσιέ Γιασίν ((Neshe Yashin) από τις εκδόσεις «Βακχικόν». Πρόκειται για ένα ανθολόγιο ποιημάτων με αισθηματική φόρτιση δίχως όμως η συγγραφέας να επιχειρεί εσκεμμένα να αισθηματολογεί. Ποιήματα ενδεδυμένα με αγάπη. Αγάπη προς τον άνθρωπο, τη φύση, την πατρίδα της την Κύπρο, την ενιαία και αδιαίρετη Κύπρο. Θεωρώ πως αξίζει της προσοχής μας το συγκεκριμένο βιβλίο το οποίο συνιστώ ανεπιφύλακτα στο αναγνωστικό κοινό.

18. Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σας συγγραφείς;

* Έχουμε την ευτυχία και ευλογία μαζί να έχουμε εξαιρετικούς συγγραφείς - ποιητές στην πατρίδα μας. Συγγραφείς - ποιητές αχθοφόρους, συγγραφείς σπορείς, συγγραφείς φωτοδότες. Παλιούς και νέους. Ενδεικτικά και μόνο θα αναφέρω τους Κωνσταντίνο Καβάφη, Γιάννη Ρίτσο, Τάσο Λειβαδίτη, Οδυσσέα Ελύτη, Νίκο Καρούζο, Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, Χρόνη Μίσσιο, Κατερίνα Γώγου. Γνωρίζω πως αδικώ παρά πολλούς/ές μα είναι αλήθεια πως οι παραπάνω αναφερθέντες έπαιξαν σημαντικό, καταλυτικό θα έλεγα ρόλο στην όποια προσέγγισή μου στην ποίηση μα και στη ζωή. Από ξένους συγγραφείς - ποιητές να αναφέρω οπωσδήποτε τον Φερνάντο Πεσσόα, τον Πάμπλο Νερούντα, τον Βλαντίμιρ Μαγιακόφσκι, τον Πάουλ Τσελάν, την Άννα Αχμάτοβα.

19. Ποια είναι τ’ αγαπημένα σας βιβλία;

* Πολλά, πάρα πολλά είναι τα αγαπημένα μου βιβλία και δυσκολεύομαι πραγματικά να απαντήσω σε αυτή την ερώτηση υπό την έννοια πως θα μπορούσα να μιλώ και να γράφω για αυτά ασταμάτητα. Αναφέρω ενδεικτικά κάποια και όπως μου έρχονται αυτή τη στιγμή στο νου. «Αλχημιστής» του Paulo Coelho, «Θρίαμβος χρόνου» του Νίκου Καρούζου, «Προσανατολισμοί» του Οδυσσέα Ελύτη, «Η αβάστακτη ελαφρότητα του είναι» του Milan Kundera, «Βιολέτες για μια εποχή» του Τάσου Λειβαδίτη, «Καλά εσύ σκοτώθηκες νωρίς» του Χρόνη Μίσσιου, «Ερωτικά ποιήματα» του Pablo Neruda, «Ιδιώνυμο» της Κατερίνα Γώγου, «Ο μύθος του Σίσσυφου» του Albert Camus.  

20. Τελευταία ερώτηση. Ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια στο χώρο της λογοτεχνίας;

* Ασπαζόμενος τη ρήση πως το «μέλλον είναι τώρα» προσπαθώ όσο μου είναι μπορετό να ζω τις στιγμές μου γεμάτα, συμμετέχοντας ενεργά στο πολιτικό, κοινωνικό, πολιτιστικό γίγνεσθαι και να αποτυπώνω λογοτεχνικά τις σκέψεις μου είτε αυτές αφορούν ανυψώσεις και χαίρε είτε αφορούν καταβυθίσεις και νέφη, είτε αφορούν ενστάσεις και δια-μαρτυρίες. Ετοιμάζω μια καινούργια ποιητική συλλογή που ευελπιστώ να εξέλθει στο φως τη νέα χρονιά (2020). Έχω κατά νου επίσης μια συγκεντρωτική έκδοση με αγαπημένα μου ποιήματα από όλες τις, μέχρις τώρα, εκδοθείσες ποιητικές μου συλλογές. Σε κάθε περίπτωση οφείλουμε θαρρώ να έχουμε τις φλέβες μας ανοιχτές και τις αισθήσεις μας στιλπνές απέναντι στους όχι και τόσο ρόδινους και καρποφόρους καιρούς μας.   


_ Η παραπάνω συνέντευξη στον Δημοσιογράφο, Λογοτέχνη και Εκδότη του Περιοδικού «ΚΕΦΑΛΟΣ» κ. Πλούταρχο Πάστρα δημοσιεύτηκε στον ιστοχώρο του Περιοδικού στις 25.01.2020

kefalosperiodiko.blogspot.com/2020/01/takis-tsantinlas.html?fbclid=IwAR09FCcNbrLXUU0mGnRqcGHsrnM6vKrwmnO3s3zPYM6_PaFqE8m28dFoBJg